Υπάρχει μια τάση που έχω παρατηρήσει σε όλες τις σειρές και τις ταινίες που κυκλοφορούν τα τουλάχιστον 5 τελευταία χρόνια: την ενσωμάτωση ενός είδους ταξικού μίσους στην πλοκή και την αισθητική των σειρών και ένα είδος αναστοχαστικότητας όσον αφορά τον καπιταλισμό. Ο καπιταλισμός δεν είναι πια ο ελέφαντας στο δωμάτιο, η πλοκή δεν εκτυλίσσεται σε ένα ουδέτερο, ανιστορικό σύμπαν αλλά το ίδιο το σύστημα συχνά κατονομάζεται ρητά-ακόμα και αν δεν είναι με τον τρόπο που θα αναφερόταν σε αυτόν ένας μαρξιστής.  Από τις ρομαντικές comedy μέχρι τις ταινίες δράσης η λέξη «καπιταλισμός» αναφέρεται explicitly με τρόπο που δεν γινόταν παλιότερα. Οι πρωταγωνιστές αναφέρονται σε αυτόν όταν θέλουν να δικαιολογήσουν την επιδίωξη του κέρδους από την μικρή, τίμια επιχείρησή τους όπως ο Seth Rogen στο Platonic, όταν θέλουν να καταγγείλουν την χλιδή των πλουσίων όπως στο We were Liars ή όταν θέλει να καταδείξουν τον νεποτισμό και τα προνόμια της ανώτερης τάξης όπως στο Your Friends and Neighbors.

Ακόμα και όταν δεν αναφέρεται ρητά ο καπιταλισμός όμως, η ίδια η πλοκή φαίνεται πλέον να αναδεικνύει σχεδόν πάντα ένα είδος ταξικής ανισότητας ή αδικων προνομίων, είτε παρουσιάζοντας καθόλου κολακευτικά τους πλούσιους ως αλαζόνες, σνομπ, κακότροπους και out of touch (The Perfect Couple, I love that for You, Sirens, We were liars, Hacks), είτε παρουσιάζοντας τον κόσμο των επιχειρήσεων ως εστία διαφθοράς (πχ  Severance, Succession, The Boys, the Morning Show), είτε ακόμα βάζοντας τον σοσιαλισμό στην εικόνα (Poor things, Carnival Row).

Θα μπορούσε κανεις να πει ότι αυτή είναι μια αισιόδοξη εικόνα. Η Αμερική είναι ένα καζάνι που βράζει και ο κοινωνικός αναβρασμός διαχέεται αναπόφευκτα προς την βιομηχανία του θεάματος, μπορεί κιόλας να συνεισφέρει σε αυτόν. Και όμως , βλέπουμε στην πράξη πως σε κάθε μία από τις περιπτώσεις το ίδιο το έργο φροντίζει είτε να διοχετεύσει την οργή σε ανώδυνους στόχους είτε να προσφέρει ένα άκρως αποριζοσπαστικοποιημένο μήνυμα. Κατά μία έννοια μιλάμε εδώ για την κλασική παρατήρηση του Μark Fisher ότι η βιομηχανία του θεάματος απλά προ-ενσωματώνει μια κριτική στον καπιταλισμό έτσι ώστε μια ταινία να «είναι αντικαπιταλιστική για λογαριασμό μας, επιτρέποντάς μας να συνεχίσουμε να καταναλώνουμε με ασυδοσία». Μιλάμε όμως και για πιο συγκεκριμένα plot devices και αισθητικές επιλογές που επεισόδιο με επεισόδιο καταφέρνουν εν τέλει να υπηρετουν το σύστημα όσο και αν προσποιούνται ότι το καταγγέλλουν. Μπορούμε να βρούμε ντουζίνες τρόπους που γινεται αυτό αλλά παρακάτω είναι 3 από τα κυριότερα μοτίβα που έχω ξεχωρίσει.

Η πιο συνηθισμένη μέθοδος για να το πετύχει αυτό είναι ξεχωρίζοντας ένα μέρος της αστικής τάξης ως «καλό». Είτε στη βάση του φύλου (οι γυναίκες εκατομμυριούχοι είναι καλύτερες από τους άντρες  όπως στο Ted Lasso, και προστατεύουν τις άλλες γυναίκες από τον μισογυνισμό όπως στο Hacks), είτε στη βάση της φυλής (οι μαύροι εκατομμυριούχοι είναι καλύτεροι γιατί είναι αυτοδημιούργητοι και θυμούνται τις ρίζες τους όπως στο Imperfect Women), είτε σε διαγενεακή βάση (οι σημερινοί νεαροί γόνοι των πλούσιων οικογενειών είναι πιο woke και πιο συνειδητοποιημένοι σχετικά με τα προνόμιά τους).  Συμβαδίζοντας εδώ με μια λιμπεραλ φεμινιστική τάση σύμφωνα με την οποία η εργασιακή εκμετάλλευση παραμελείται προς όφελος της κατάδειξης της τοξικής αρρενωπότητας, της σεξουαλικής παρενόχλησης και του ρατσισμού, το αφήγημα ότι «υπάρχουν και καλά αφεντικά» προσφέρει ένα αισιόδοξο μήνυμα για το μέλλον όπου θα υπάρχει μεγαλύτερο diversity και περισσότερη γενναιοδωρία στις τάξεις των αφεντικών. Ο καπιταλισμός ήταν κακός γιατι η παλιοί πλούσιοι ήταν κακοί, μοχθηροί, και αδίστακτοι, το woke κινημα όμως παράγει «ηθικούς» δισεκατομμυριούχους όπως η Τaylor Swift που δίνει μεγάλα bonus στους εργαζομένους της και αποφεύγει τις προβληματικές δηλώσεις. Το μέλλον μας διαφαίνεται λαμπρό.

Η άλλη μέθοδος έχει να κάνει κι αυτή με την μετατόπιση του προβλήματος στην σφαίρα της προσωπικής ηθικής και ατομικής συμπεριφοράς και αφορά το πώς οι φτωχοί και καταπιεσμένοι είτε δείχνουν τόσο απαίσιες, δόλιες και κανιβαλιστικές συμπεριφορές που χάνουν στο τέλος το δίκιο τους (Parasites, Shameless) είτε τελικά αποδεικνύουν ότι όταν αποκτήσουν εξουσία είναι εξίσου κακοί ή μάλλον χειρότεροι από τους μεγαλοαστούς που τους καταπίεζαν (Beef, Sirens). Το ταξικό μίσος δηλαδή ερμηνεύεται ως απλός φθόνος γι αυτό που οι κατώτερες τάξεις θα ήθελαν να αποκτήσουν αλλά δεν μπορούν και άρα η ταξική καταπίεση φυσικοποιείται ως ένα εγγενές ένστικτο: κάποιοι άνθρωποι απλά είναι φρικτοί και αδίστακτοι και η ανθρωπότητα πάντα θα υποφέρει από αυτούς όποιες και αν είναι οι σχέσεις παραγωγής. Αξιοσημείωτα είναι ότι στη σειρά Shameless που περιγράφει την μίζερη πραγματικότητα του αμερικανικού λευκού λούμπεν προλεταριάτου, οι φτωχοί την πατάνε σχεδόν αποκλειστικά από άλλους φτωχούς ενώ τα αφεντικά συνήθως είναι και τα πιο ηθικά ακέραια.

H Τρίτη και πιο ύπουλη μέθοδος όμως είναι η εξής: η ηδονοβλεπτική ματιά στην ζωή των πλουσίων με τα εντυπωσιακά ευρύχωρα διαμερίσματα με τις πισίνες , την καλόγουστη μίνιμαλ διακόσμηση και τις εντυπωσιακές θέες, τα εξαιρετικά, φίνα καλοραμμένα ρούχα τους, τα τεράστια κότερα, τις σχεδόν διαρκείς διακοπές τους, τα πανάκριβα εστιατόρεια στα οποία δειπνούν, τα αψεγάδιαστα σώματα και πρόσωπα τους που δεν κρύβουν ότι είναι αποτέλεσμα αισθητικής παρέμβασης και ακριβών προϊόντων ουσιαστικά μας εντείνουν την επιθυμία για το είδος της ζωής που ζουν, μας δείχνουν τι ακριβώς θα έπρεπε να εποφθαλμιούμε. Πουθενά δεν είναι αυτό πιο αισθητό από την σειρά Your Friends & Neighbors που υποτίθεται υιοθετεί μια κριτική ματιά προς την διεφθαρμένη και κομπιναδόρικη αργόσχολη ανώτερη τάξη των πολυτελών προαστίων. Και ενώ ο ξεπεσμένος  πρωην πλούσιος πρωταγωνιστής αναγκάζετα να εισβάλλει στα σπίτια των γειτόνων του και να αποσπά αντικείμενα αξίας, κάθε διάρρηξη συνοδεύεται από ένα κλιπ που εξηγεί γιατί το εν λόγω αντικείμενο είναι πολύτιμο. Το κλιπ αυτό όμως μοιάζει ΑΚΡΙΒΩΣ σαν διαφήμιση που έχει ενσωματωθεί στο σενάριο εξυπηρετώντας τάχα την πλοκή.  Όσο λοιπόν και να φαίνεται ότι o κόσμος του θεάματος κατακρίνει τους πλούσιους η αδιάκοπη εμμονή του με αυτούς δεν είναι παρά μια διαρκής διαφήμιση των πραγμάτων που μας υποδεικνύονται ως σύμβολα status και άρα αντικείμενα πόθου.

Ας αναρωτηθούμε άλλωστε πού ξέρουμε ποια αμάξια ή ρολόγια θεωρούνται τα πιο prestigious δεδομένου ότι ελάχιστα από εμάς βλέπουν πλέον διαφημίσεις, πόσο μάλλον διαφημίσεις ειδών πολυτελείας, αν όχι μέσω από τις ταινίες στις οποίες οι διαφημίσεις έχουν εδώ και καιρό ενσωματωθεί? Πέρα όμως από διαφημίσεις, η επειδικτική κατανάλωση των πλουσίων χρησιμοποιείται όχι μόνο ως παράδειγμα προς μίμηση αλλά και ως σημάδι της ανωτερότητάς τους που προκαλεί την αίσθηση της διάκρισής τους απο εμάς, τον τρόπο που περιβάλλονται από μια θεική αύρα. και προκαλούν δέος Όπως παρατηρεί και ο Byung-Chul Han:

Η εξουσία και το μεγαλείο έχουν εγκαταλείψει προ πολλού το πεδίο της πολιτικής και έχουν μετατοπιστεί στα ενδότερα του κεφαλαίου. Οι διαφημίσεις αποτελούν την καπιταλιστική εκδοχή των εκκλησιαστικών ύμνων. Οι star που εγκωμιάζουν τα νέα προϊόντα είναι οι σύγχρονοι άγγελοι. Οι καπιταλιστική ύμνοι δημιουργούν το μεγαλείο. Αυτη είναι η λαμπερή όψη της εξουσίας που εκπροσωπείται αποκλειστικά από το κεφάλαιο. Η επιδοκιμασία με την οποία ανταμείβεται το κεφάλαιο αποκαλείται κατανάλωση

Byung-Chul Han, Toπολογία της Βίας