Η λιγοτερο popular αποψη μου για το ghosting είναι οτι δεν αποτελει ελαττωμα χαρακτήρα αυτού που το κάνει αλλα απορρέει απο την ευρύτερη δομή των σχέσεων και συσχετίσεων σήμερα οι οποίες δημιουργούνται ad hoc μονο στο βαθμο που μας προσφέρουν καποια απόλαυση και λύονται τη στιγμή που παύουν να το κάνουν. Από τη στιγμή που δεν βρίσκουμε ότι κάποιος εξυπηρετεί πλέον τις ανάγκες μας δεν υπάρχει σχέση και αφού δεν υπάρχει σχέση δεν υπάρχει οποιοδήποτε άλλο υπόβαθρο που μας υποχρεώνει να απαντήσουμε, να εξηγήσυμε κτλ. Οποιοδήποτε αλλο υπόβαθρο βιώνεται ως «καταπιεστικό» καθώς μας υποχρεώνει να κάνουμε μια άβολη συζήτηση η οποία δεν έχει τίποτα να μας προσφέρει -και οι σχέσεις σήμερα are all about το τι μας προσφέρουν, σαν ένα προιόν που εξυπηρετεί τις ανάγκες του καταναλωτή.
Το ghosting είναι επίσης απόρροια της αντίληψης ότι ο καθενας είναι υπεύθυνος για τα δικά του συναισθήματα. Η Eva Illouz παρατηρεί ότι ενώ στις αρχες του 19 αιώνα, δλδ στις απαρχές της δημιουργίας του ρομαντικού έρωτα και του courting, όταν κάποιος σου έδινε λάθος μηνύματα και καλλιεργούσε ελπίδες (όπως στο Sense and Sensibility) θεωρούταν υπόλογος και η κοινότητα κατηγορύσε αυτον για παραβίαση των άγραφων κανόνων, σήμερα είσαι ΕΣΥ υπεύθυνος να διατηρείς τα όρια σου και ολοι κατηγορούν εσένα που επένδυσες παραπάνω από οσο έπρεπε σε μία σχέση αντί να είσαι επιφυλακτικός. Η υπερβολική επένδυση θεωρείται αδυναμία του δικού σου χαρακτηρα, σίγουρα σύμπτωμα κάποις κρυφής ψυχοπαθολογίας. Ο νεοφιλελεύθερος επιχειρησιακός εαυτός φέρει εδώ όπως και σε κάθε τι άλλο την ευθύνη για ό,τι του συμβεί σε ένα κόσμο που οι δεσμεύσεις μας προς τους άλλους είναι αποδυναμωμενες
Υπάρχει μια τάση που έχω παρατηρήσει σε όλες τις σειρές και τις ταινίες που κυκλοφορούν τα τουλάχιστον 5 τελευταία χρόνια: την ενσωμάτωση ενός είδους ταξικού μίσους στην πλοκή και την αισθητική των σειρών και ένα είδος αναστοχαστικότητας όσον αφορά τον καπιταλισμό. Ο καπιταλισμός δεν είναι πια ο ελέφαντας στο δωμάτιο, η πλοκή δεν εκτυλίσσεται σε ένα ουδέτερο, ανιστορικό σύμπαν αλλά το ίδιο το σύστημα συχνά κατονομάζεται ρητά-ακόμα και αν δεν είναι με τον τρόπο που θα αναφερόταν σε αυτό ένας μαρξιστής. Από τις ρομαντικές comedy μέχρι τις ταινίες δράσης η λέξη «καπιταλισμός» αναφέρεται explicitly με τρόπο που δεν γινόταν παλιότερα. Οι πρωταγωνιστές αναφέρονται σε αυτόν όταν θέλουν να δικαιολογήσουν την επιδίωξη του κέρδους από την μικρή, τίμια επιχείρησή τους όπως ο Seth Rogen στο Platonic, όταν θέλουν να καταγγείλουν την χλιδή των πλουσίων όπως στο We were Liars ή όταν θέλει να καταδείξουν τον νεποτισμό και τα προνόμια της ανώτερης τάξης όπως στο Your Friends and Neighbors.
Ακόμα και όταν δεν αναφέρεται ρητά ο καπιταλισμός όμως, η ίδια η πλοκή φαίνεται πλέον να αναδεικνύει σχεδόν πάντα ένα είδος ταξικής ανισότητας ή αδικων προνομίων, είτε παρουσιάζοντας καθόλου κολακευτικά τους πλούσιους ως αλαζόνες, σνομπ, κακότροπους και out of touch (The Perfect Couple, I love that for You, Sirens, We were liars, Hacks), είτε παρουσιάζοντας τον κόσμο των επιχειρήσεων ως εστία διαφθοράς (πχ Severance, Succession, The Boys, the Morning Show), είτε ακόμα βάζοντας τον σοσιαλισμό στην εικόνα (Poor things, Carnival Row).
Θα μπορούσε κανεις να πει ότι αυτή είναι μια αισιόδοξη εικόνα. Η Αμερική είναι ένα καζάνι που βράζει και ο κοινωνικός αναβρασμός διαχέεται αναπόφευκτα προς την βιομηχανία του θεάματος, η τελευταία μπορεί κιόλας να συνεισφέρει σε αυτόν. Και όμως , βλέπουμε στην πράξη πως σε κάθε μία από τις περιπτώσεις το ίδιο το έργο φροντίζει είτε να διοχετεύσει την οργή σε ανώδυνους στόχους είτε να προσφέρει ένα άκρως αποριζοσπαστικοποιημένο μήνυμα. Κατά μία έννοια μιλάμε εδώ για την κλασική παρατήρηση του Μark Fisher ότι η βιομηχανία του θεάματος απλά προ-ενσωματώνει μια κριτική στον καπιταλισμό έτσι ώστε μια ταινία να «είναι αντικαπιταλιστική για λογαριασμό μας, επιτρέποντάς μας να συνεχίσουμε να καταναλώνουμε με ασυδοσία». Μιλάμε όμως και για πιο συγκεκριμένα plot devices και αισθητικές επιλογές που επεισόδιο με επεισόδιο καταφέρνουν εν τέλει να υπηρετουν το σύστημα όσο και αν προσποιούνται ότι το καταγγέλλουν. Μπορούμε να βρούμε ντουζίνες τρόπους που γινεται αυτό αλλά παρακάτω είναι 3 από τα κυριότερα μοτίβα που έχω ξεχωρίσει.
Η πιο συνηθισμένη μέθοδος για να το πετύχει αυτό είναι ξεχωρίζοντας ένα μέρος της αστικής τάξης ως «καλό». Είτε στη βάση του φύλου (οι γυναίκες εκατομμυριούχοι είναι καλύτερες από τους άντρες όπως στο Ted Lasso, και προστατεύουν τις άλλες γυναίκες από τον μισογυνισμό όπως στο Hacks), είτε στη βάση της φυλής (οι μαύροι εκατομμυριούχοι είναι καλύτεροι γιατί είναι αυτοδημιούργητοι και θυμούνται τις ρίζες τους όπως στο Imperfect Women), είτε σε διαγενεακή βάση (οι σημερινοί νεαροί γόνοι των πλούσιων οικογενειών είναι πιο woke και πιο συνειδητοποιημένοι σχετικά με τα προνόμιά τους όπως στο We Were Liars). Συμβαδίζοντας εδώ με μια λιμπεραλ φεμινιστική τάση σύμφωνα με την οποία η εργασιακή εκμετάλλευση παραμελείται προς όφελος της κατάδειξης της τοξικής αρρενωπότητας, της σεξουαλικής παρενόχλησης και του ρατσισμού, το αφήγημα ότι «υπάρχουν και καλά αφεντικά» προσφέρει ένα αισιόδοξο μήνυμα για το μέλλον όπου θα υπάρχει μεγαλύτερο diversity και περισσότερη γενναιοδωρία στις τάξεις των αφεντικών. Ο καπιταλισμός ήταν κακός γιατι η παλιοί πλούσιοι ήταν κακοί, μοχθηροί, και αδίστακτοι, το woke κινημα όμως παράγει «ηθικούς» δισεκατομμυριούχους όπως η Τaylor Swift που δίνει μεγάλα bonus στους εργαζομένους της και αποφεύγει τις προβληματικές δηλώσεις. Το μέλλον μας προδιαγράφεται λαμπρό.
Η άλλη μέθοδος έχει να κάνει κι αυτή με την μετατόπιση του προβλήματος στην σφαίρα της προσωπικής ηθικής και της ατομικής συμπεριφοράς και αφορά το πώς οι φτωχοί και καταπιεσμένοι είτε δείχνουν τόσο απαίσιες, δόλιες και κανιβαλιστικές συμπεριφορές που χάνουν στο τέλος το δίκιο τους (Parasites, Shameless) είτε τελικά αποδεικνύουν ότι όταν αποκτήσουν εξουσία είναι εξίσου κακοί ή μάλλον χειρότεροι από τους μεγαλοαστούς που τους καταπίεζαν (Beef, Sirens). Το ταξικό μίσος δηλαδή ερμηνεύεται ως απλός φθόνος γι αυτό που οι κατώτερες τάξεις θα ήθελαν να αποκτήσουν αλλά δεν μπορούν και άρα η ταξική καταπίεση φυσικοποιείται ως ένα εγγενές ένστικτο: κάποιοι άνθρωποι απλά είναι φρικτοί και αδίστακτοι και η ανθρωπότητα πάντα θα υποφέρει από αυτούς όποιες και αν είναι οι σχέσεις παραγωγής. Αξιοσημείωτο είναι ότι στη σειρά Shameless που περιγράφει την μίζερη πραγματικότητα του αμερικανικού λευκού λούμπεν προλεταριάτου, οι φτωχοί την πατάνε σχεδόν αποκλειστικά από άλλους φτωχούς ή απλα αυτοσαμποτάρονται ενώ τα αφεντικά συνήθως είναι και τα πιο ηθικά ακέραια.
H τρίτη και πιο ύπουλη μέθοδος όμως είναι η εξής: η ηδονοβλεπτική ματιά στην ζωή των πλουσίων με τα εντυπωσιακά ευρύχωρα διαμερίσματα με τις πισίνες, την καλόγουστη μίνιμαλ διακόσμηση και τις εντυπωσιακές θέες, τα εξαιρετικά, φίνα καλοραμμένα ρούχα τους, τα τεράστια κότερα, τις σχεδόν διαρκείς διακοπές τους, τα πανάκριβα εστιατόρια στα οποία δειπνούν, τα αψεγάδιαστα σώματα και πρόσωπα τους που δεν κρύβουν ότι είναι αποτέλεσμα αισθητικής παρέμβασης και ακριβών προϊόντων ουσιαστικά μας εντείνουν την επιθυμία για το είδος της ζωής που ζουν, μας δείχνουν τι ακριβώς θα έπρεπε να εποφθαλμιούμε. Πουθενά δεν είναι αυτό πιο αισθητό από την σειρά Your Friends & Neighbors που υποτίθεται υιοθετεί μια κριτική ματιά προς την διεφθαρμένη και κομπιναδόρικη αργόσχολη ανώτερη τάξη των πολυτελών προαστίων. Και ενώ ο ξεπεσμένος πρωην πλούσιος πρωταγωνιστής αναγκάζετα να εισβάλλει στα σπίτια των γειτόνων του και να αποσπά αντικείμενα αξίας, κάθε διάρρηξη συνοδεύεται από ένα κλιπ που εξηγεί γιατί το εν λόγω αντικείμενο είναι πολύτιμο. Το κλιπ αυτό όμως μοιάζει ΑΚΡΙΒΩΣ σαν διαφήμιση που έχει ενσωματωθεί στο σενάριο εξυπηρετώντας τάχα την πλοκή. Όσο λοιπόν και να φαίνεται ότι o κόσμος του θεάματος κατακρίνει τους πλούσιους η αδιάκοπη εμμονή του με αυτούς δεν είναι παρά μια διαρκής διαφήμιση των πραγμάτων που μας υποδεικνύονται ως σύμβολα status και άρα αντικείμενα πόθου.
Ας αναρωτηθούμε άλλωστε πού ξέρουμε ποια αμάξια ή ρολόγια θεωρούνται τα πιο prestigious δεδομένου ότι ελάχιστες από εμάς βλέπουν πλέον διαφημίσεις, πόσο μάλλον διαφημίσεις ειδών πολυτελείας, αν όχι μέσω από τις ταινίες στις οποίες οι διαφημίσεις έχουν εδώ και καιρό ενσωματωθεί? Πέρα όμως από διαφημίσεις, η επειδικτική κατανάλωση των πλουσίων χρησιμοποιείται όχι μόνο ως παράδειγμα προς μίμηση αλλά και ως σημάδι της ανωτερότητάς τους που προκαλεί την αίσθηση της διάκρισής τους απο εμάς, τον τρόπο που περιβάλλονται από μια θεική αύρα και προκαλούν δέος. Όπως παρατηρεί και ο Byung-Chul Han:
Η εξουσία και το μεγαλείο έχουν εγκαταλείψει προ πολλού το πεδίο της πολιτικής και έχουν μετατοπιστεί στα ενδότερα του κεφαλαίου. Οι διαφημίσεις αποτελούν την καπιταλιστική εκδοχή των εκκλησιαστικών ύμνων. Οι star που εγκωμιάζουν τα νέα προϊόντα είναι οι σύγχρονοι άγγελοι. Οι καπιταλιστική ύμνοι δημιουργούν το μεγαλείο. Αυτη είναι η λαμπερή όψη της εξουσίας που εκπροσωπείται αποκλειστικά από το κεφάλαιο. Η επιδοκιμασία με την οποία ανταμείβεται το κεφάλαιο αποκαλείται κατανάλωση
Βάλε πρώτο τον εαυτό σου. Εστίασε στα δικά σου συναισθήματα -όχι τα δικά του/της. Επένδυσε στον εαυτό σου. Μην αφήσεις το dating να σε αποσπάσει από τους δικούς σου στόχους. Γίνε ανεξάρτητη, προστάτεψε την αυτονομία σου. Μην αναζητάς την επιβεβαίωση στις σχέσεις σου -βρες την στον ίδιο τον εαυτό σου. Φτιάξε τον εαυτό σου, χτίσε το brand σου, κάνε το growth σου. Στον ύστερο καπιταλισμό είσαι προ πάντων ανθρώπινο κεφάλαιο και οφείλεις να επενδύεις διαρκώς σε αυτό -δλδ στην καριέρα, την υγεία και όλες τις δραστηριότητες αυτές από τις οποίες ο καπιταλισμός μπορει να αντλήσει υπεραξία. Μην έχεις ανάκγη κανέναν και μόνο τότε θα ελκύσεις το κατάλληλο άτομο. Στο απόλυτα σολιψιστικό αυτό σύμπαν υπάρχει μόνο το Εγώ, ενώ ο Άλλος έχει δια παντός εξοστρακιστεί. Υπάρχει μόνο σαν αντανάκλαση σου, σαν ολόγραμμα από άλλη διάσταση, σαν guest star στον ναρκισσιστικό κόσμο της Barbie όπου εσύ πρωταγωνιστείς.
Μείνε στο Νοίκι
Στον ύστερο καπιταλισμό το ιδιοκτησιακό καθεστώς για τον πολύ κόσμο έχει de factο καταργηθεί. Σε κανέναν σχεδόν δεν ανήκει πια τίποτα -από τα σπίτια και το software μέχρι τις ταινίες και τα μουσικά κομμάτια όλα τα νοικιάζουμε πληρώνοντας συνδρομή μέχρι τον θάνατό μας. Οι ανθρώπινες σχέσεις ακολουθούν κι αυτές το ίδιο μοτιβο. Όπως αναγγέλλει μια dating coach της manosphere -and she ‘s onto something- «δεν είναι δική σου, είναι απλά η σειρά σου. Όλες οι σχέσεις είναι απλά προσωρινές συμβάσεις μίσθωσης». Το παλιό μοντέλο του «μέχρι να μας χωρίσει ο θάνατος» έχει πεθάνει, ακριβώς όπως η καριέρα στην ίδια εταιρεία μέχρι την συνταξιοδότηση. Τώρα οι παραγωγικές δυνάμεις απαιτούν ευελιξία και προσαρμοστικότητα. Κάθε σχέση σημαίνει απλά και μόνο ότι ήρθε η σειρά σου μέχρι νεωτέρας και μπορεί να λήξει τόσο έυκολα και γρήγορα όσο η σύμβασή σου. Το μοντέλο μοιάζει με μουσικές καρέκλες -όποιος προλάβει κάθεται. Μπορεί να προσφέρει μια διαρκή ανανέωση, νέες εμπειρίες και την συγκίνηση του καινούριου αντί την πλήξη της επανάληψης. Σημαίνει ταυτόχρονα ότι όλοι είναι έτοιμοι να τους γκοστάρουν όσο έτοιμοι είναι και να τους πετάξει ο ιδιοκτήτης από το σπίτι τους. Κανένας βέβαια δεν θα ρίξει πολλά λεφτά στο διαμέρισμα που νοικιάζει ούτε θα σχεδιάσει τη ζωή του βάσει της προσωρινής του διεύθυνσης.
Διαπραγματεύσου
Στον σύγχρονο απόλυτα ρευστό κόσμο των σχέσεων τίποτα δεν θεωρείται δεδομένο, οι μορφές σχέσεων είναι τόσες όσες και τα ζευγάρια. Στον συμβολαιοκρατικό κόσμο του καπιταλισμού τα πάντα είναι ένα ιδιωτικό συμφωνητικο μεταξύ ελεύθερα συμβαλλομένων μερών. Τους όρους πρέπει να τους διαπραγματευτείς έναν έναν. Οι συλλογικές συμβάσεις έχουν καταρρεύσει, είσαι μόνο σου απέναντι στον Άλλον και οι όροι όπως και τα όρια εξαρτώνται από τις διαπραγματευτικές σου ικανότητες. Θες σοβαρή σχέση αντί situationship? Θες ανοιχτή σχέση αντί αποκλειστικότητας? Θες να προσέχεις τα παιδιά αντί να δουλεύεις? Διεκδίκησέ το! Πρέπει να το διαπραγματευτείς παρατάσσοντας όλες τις τακτικές: χρησιμοποίησε επιχειρήματα, απείλησε με αποχώρηση, μπλόφαρε φουσκώνοντας το value σου. Στο καλύτερο σενάριο? Θα καταλήξεις με μία απόλυτα customized εμπειρία που θα ικανοποιεί και τους δύο. Στο χειρότερο? Θα σε καπελώσει αυτός με την περισσότερη προσωπική, οικονομική, θεσμική και πολιτισμική εξουσία. Θα έχεις όμως μόνο τον εαυτό σου να κατηγορείς. Στον αγχωτικό αυτό τοπίο του αναπόδραστου ανταγωνισμού και της απόλυτης αβεβαιότητας που θυμίζει απορρυθμισμένη αγορά, οι dating coach υπόσχονται να σου προσφέρουν έτοιμες απαντήσεις και προσωπικό empowerment.
Αποστασιοποιήσου
Στον ύστερο καπιταλισμό τα υπερβολικά έντονα συναισθήματα είναι ύποπτα και αντιπαραγωγικά. Πρέπει να υποβάλλονται σε διαρκή έλεγχο, εποπτεία, καταγραφή και εκλογίκευση με την βοήθεια και της ψυχοθεραπείας. Όπως ισχυρίζεται και μια dating coach, «αν νιώθεις πεταλούδες στο στομάχι, είναι απλά το σώμα σου που σε προειδοποιεί ότι κάτι δεν πάει καλά» ή «το anxious attachment syndrome σου που βγαίνει στην επιφάνεια» σύμφωνα με την πανταχού παρούσα ψυχοθεραπευτική γλώσσα. Αν θες να σε αγαπήσουν θα πρέπει να ελέγχεις πλήρως τα συναισθήματά σου. Η αυτοπειθαρχία είναι must, η αποστασιοποίηση απαραίτητη. Σου δίνει περισσότερη διαπραγματευτική δύναμη, η απόσταση σε κάνει απλά πιο ποθητό. Μην είσαι needy, μην αφήνεις τον Άλλον να επηρεάζει το mood σου, μην περιμένεις μήνυμά του, μην την σκεφτείς καν -μπορεί να μην το μάθει αλλά θα το ξέρει το σώμα σου, τα επίπεδα κορτιζόλης σου ανεβαίνουν, το healing σταματά. Δεν είσαι πια cool -η ιδανική θερμοκρασία την επιοχής μας. Go no-contact αν χρειαστεί ως μέθοδο απεξάρτησης. Ο έρωτας είναι κι αυτός ένα ναρκωτικό.
Ναι, Είσαι Μισογύνης 