«Ο Πελάτης έχει πάντα δίκιο» και το emotional labor στο σέρβις

To «ο πελάτης έχει πάντα δίκιο» έχει αναθρέψει γενιές entitled καταναλωτών αλλά και υποτελών εργαζομένον που εσωτερικεύοντας τη λαική αυτή σοφία αντλούν την αξία τους από την ικανότητά τους να είναι πειθήνιοι, προσηνείς και εν τέλει δουλοπρεπείς μπροστά σε όλες τις εξωφρενικές απαιτήσεις των πελατών και των μανατζαραίων τους. Το «ο πελάτης έχει πάντα δίκιο» δεν είναι παρά η επιβολή των αξιών της Αγοράς που μετατρέπει τις σχέσεις των ανθρώπων σε συναλλαγές και επιβάλλει το δίκαιο του κεφαλαίου.

Καλό είναι όμως ως φεμινίστριες να θυμόμαστε επιπλέον πως η αξίωση οι εργαζόμενοι στον τομέα τον υπηρεσιών να επιτελούν ένα ρόλο με τρόπο που θα μας κάνει να νιώθουμε καλά με τον εαυτό μας (πχ να χαμογελάνε πλατιά, να ακούνε τις προσωπικές μας ιστορίες με ενδιαφέρον, να μας μιλάνε στον πληθυντικό, να τηρούν όλους τους κανόνες της αστικής ευγένειας, να παραμένουν όρθιοι ως σημάδι ετοιμοτητας) ήταν και ο αρχικός ορισμός του όρου της συναισθηματικής εργασίας που χρησιμοποιήθηκε και από τις φεμινίστριες. Συγκεκριμένα η Hochschild όρισε την συναισθηματική εργασία ως «τη διαχείριση του συναισθήματος ώστε να δημιουργηθεί μία δημόσια παρουσίαση του προσώπου και του σώματος», εφιστώντας την προσοχή στον τρόπο που οι άνθρωποι διαχειρίζονται τα ίδια τους τα συναισθήματα με σκοπό να δημιουργήσουν μια συγκεκριμένη συναισθηματική κατάσταση σε έναν άλλο πρόσωπο.

Χρησιμοποιώντας το παράδειγμα τη αεροσυνοδού (κι ας θυμηθούμε εδώ το motto μεγάλης αεροπορικής εταιρίας «Πετάμε με Χαμόγελο»), η Hochschild στο βιβλίο της «The Managed Heart» δείχνει πως η συναισθηματική εργασία έχει συνήθως έμφυλο πρόσημο αντανακλώντας την υπορρητη αντίληψη ότι οι γυναίκες είναι καλύτερες στην παροχή αυτού του είδους εργασία της οποίας η πιο συχνή μορφή περιλαμβάνει την καλλιέργεια στους αλλους αισθημάτων ευεξίας και επιβεβαίωσης. Κάνοντας παραλληλισμους με την έννοια της αλλοτρίωσης όπως περιγράφηκε από τον Μαρξ και αυτή της γνωστικής ασυμφωνίας, η Hochschild υποδηλώνει ότι η επιτέλεση της συναισθηματικής εργασίας απειλεί να προκαλέσει αυτό που αποκαλεί «συναισθηματική ασυμφωνία». Εργαζόμενοι που αναμένεται να επιδείξουν συναισθήματα ανεξάρτητα από το αν αυτά ταιριάζουν με αυτά που νιωθουν μπορει να αναπτύξουν μια αίσθηση δυσφορίας και αποξένωσης από τον εαυτό τους.

Δεν σημαίνει βέβαια τίποτα από τα παραπάνω ότι θα πρέπει να ανεχόμαστε αγενείς και επιθετικές συμπεριφορές, αλλά ας αντιληφθούμε καταρχάς ότι η σχέση πελάτη προς εργαζόμενο είναι σχέση εξουσίας, ότι έχει ταξικό πρόσημαι και ας δείχνουμε λίγη κατανόηση προς όλους αυτούς τους κακοπληρωμένους υπαλληλους και εργάτες που μπορεί να έχουν μια κακή μερα, να είναι αφηρημένο, να μην είναι όσο φιλικοί και προσηλωμένοι απαιτουμε. Πανω απ’όλα όμως ας βάλουμε τον ναρκισσισμό που μας καλλιεργεί η αγορά στην άκρη και ας αποδεχτούμε ότι δε θα έπρεπε να είναι δουλειά τους να μας κάνουν να νιώθουμε σημαντικοί επειδή ξοδέψαμε μερικά ευρώ.

Μωρό μου τι κι αν σ’έχω πληγώσει, ήσουνα κοντά μου όταν δεν ήτανε κοντά μου κανείς

Ο στίχος του Wang «Μωρό μου τι κι αν σ’έχω πληγώσει, ήσουνα κοντά μου όταν δεν ήτανε κοντά μου κανείς» διαιωνίζει την προσδοκία που καλλιεργεί η πατριαρχία στις γυναίκες πως θα ξεχωρίσουν για έναν άντρα και θα επιβραβευτούν με την αγάπη του μέσα από τις θυσίες τους και το πόσο έχουν υποφέρει γι αυτόν. Οι γυναίκες έτσι μαθαίνουν να αναμένουν ότι αν επιμείνουν και παραμείνουν δίπλα του παρόλο που κάποιος τις πληγώνει, θα αποκτήσουν αξία γι αυτόν και θα αναγνωριστούν για την πίστη τους (σε αντίθεση με αυτές που την έκαναν στα δύσκολα) κι αυτός είναι ένας από τους λόγους που συχνά δεν φεύγουν με τα πρώτα σημάδια κακοποιητικής συμπεριφοράς ή συναισθηματικής αδιαφορίας.

Κι αυτα τα δήθεν ρομαντικά του είδους με ενοχλούν περισσότερο απο τους στίχους για τις κωλάρες.

Caring too much. That’s the curse of women

Οι γυναίκες μιλάνε πολύ για τις σχέσεις τους -όχι μονο τις ερωτικές. Οι γυναίκες μιλάνε πολύ για τους άντρες της ζωή τους. Προσπαθούν να τους καταλάβουν, να τους δικαιολογήσουν, να μπουν στη θέση τους, να τους αναλύσουν, να εντοπίσουν κάποιο τραύμα που τους οδήγησε σε αυτή ή εκείνη τη συμπεριφορά. Όταν μιλάμε με τις φίλες μας για έναν άντρα που δε μας συμπεριφέρεται με τον καλύτερο τρόπο, είναι πολύ πιθανό κι αυτές να μπουν στη διαδικασία να τον καταλάβουν -σπάνια θα σου πουν ένα σκέτο «παράτα τον μαλάκα, μην ασχολείσαι», όπως πολύ συχνά θα μας πουν άντρες φίλοι μας. Αυτοί δεν είναι μια καθολική αλήθεια, είναι όμως μια γενική τάση.


Ακόμα και εντός του φεμινισμού παρατηρείται η τάση οι φεμινίστριες να μπαίνουν συχνά στη θέση των αντρών, να τους βλέπουν με συμπόνια και να τους λυπούνται για τη θέση (την ανώτερα ιεραρχικά θέση οφείλω να πω) στην οποία τους βάζει η πατριαρχία. Συχνά μάλιστα φτάνουν στο συμπέρασμα ότι οι άντρες καταπιέζονται όσο και οι γυναίκες από ένα σύστημα που εντελώς συμπτωματικά θεωρεί τους άντρες ως το οικουμενικό, καθολικό υποκείμενο και τις γυναίκες ως απλά ένα συμπλήρωμα, ένα βοήθημα. Οι γυναίκες -και καλά κάνουν- συμπεριλαμβάνουν και τους άντρες στους αγώνες τους και τα προτάγματά τους (πάντα θα φροντίσουν να πουν ότι και οι άντρες βιάζονται ή κακοποιούνται) την ίδια ώρα που οι άντρες δεν τις περιλαμβάνουν στον ίδιο βαθμό στους αγώνες που τους αφορούν. Γιατί συμβαίνει αυτό; Είναι επειδή οι γυναίκες είναι καλύτεροι άνθρωποι από τους άντρες?


Στο άρθρο του με τίτλο «Η κατάρα της εργατικής τάξης είναι ότι νοιάζεται υπερβολικά» ο ανθρωπολόγος D. Graeber, προσπαθώντας να ερμηνεύσει γιατί οι άνθρωποι στους δρόμους δεν εξεγείρονται, παρατηρεί:


«Οι φεμινίστριες έχουν από καιρό επισημάνει ότι όσοι βρίσκονται στο κάτω μέρος κάθε άνισης κοινωνικής διευθέτησης τείνουν να σκέφτονται, και επομένως να νοιάζονται για αυτούς που βρίσκονται στην κορυφή περισσότερο από ό,τι εκείνοι που βρίσκονται στην κορυφή τους σκέφτονται ή τους νοιάζονται. Οι γυναίκες παντού τείνουν να σκέφτονται και να ξέρουν περισσότερα για τις ζωές των ανδρών από ότι οι άνδρες για τις γυναίκες, όπως οι μαύροι γνωρίζουν περισσότερα για τους λευκούς, οι εργαζόμενοι για τους εργοδότες και οι φτωχοί για τους πλούσιους.


Και επειδή οι άνθρωποι είναι πλάσματα με ενσυναίσθηση, η γνώση οδηγεί στη συμπόνια. Οι πλούσιοι και ισχυροί, εν τω μεταξύ, μπορούν να συνεχίζουν να αγνοούν και να αδιαφορούν για τους από κάτω, επειδή μπορούν να το αντέξουν οικονομικά. Πολλές ψυχολογικές μελέτες το επιβεβαίωσαν πρόσφατα. Όσοι γεννιούνται από οικογένειες της εργατικής τάξης έχουν πάντα πολύ καλύτερα αποτελέσματα στα τεστ εκτίμησης των συναισθημάτων των άλλων από ό,τι οι γόνοι των πλουσίων ή των επαγγελματιών. Κατά κάποιο τρόπο δεν προκαλεί έκπληξη. Σε τελική ανάλυση, αυτό είναι που σημαίνει σε μεγάλο βαθμό το να είσαι «ισχυρός»: να μην χρειάζεται να δίνεις μεγάλη προσοχή σε αυτά που σκέφτονται και αισθάνονται οι γύρω σου. Οι ισχυροί προσλαμβάνουν άλλους για να το κάνουν αυτό για αυτούς.»


Ο Graeber εφαρμόζει αυτη τη γενική αλήθεια και στην εργατική τάξη, η οποία ισχυρίζεται ότι περισσότερο και από τη δουλειά στα εργοστάσια ασχολείται με την συναισθηματική εργασία και την φροντίδα άλλων ανθρώπων. Καλλιεργώντας την ενσυναισθησή της στη συνέχεια αντί να την μετατρέψει σε αλληλεγγύη για την κοινότητά της και το σύνολο της εργατικής τάξης την στρέφει σε γενικές και αφηρημένες ιδέες όπως «τα εγγόνια μας» και «το έθνος». Με λίγα λόγια, οι καταπιεσμένοι προσπαθώντας να συμπεριλάβουν τους πάντες στους αγώνες τους ξεχνάνε τον εαυτό τους και κάπως έτσι η συστημική καταπίεση διαιωνίζεται. Αυτό φυσικά δεν είναι ένα κάλεσμα να γίνουμε όλοι και όλες πιο εγωιστές και εγωίστριες αλλά μια υπενθύμιση ότι τα καταπιεσμένα υποκείμενα συχνά ξεχνάνε ότι είναι καταπιεσμένα από την πολλή φροντίδα για τους καταπιεστές τους.

Τι σημαίνει ότι «Σε αγαπάει με τον τρόπο του»

Ένα από τα πιο επικίνδυνα πράγματα που διδάσκει η πατριαρχία στις γυναίκες (μέσω των θειάδων, των περιοδικών, της λογοτεχνίας, των ρομαντικών κομεντί ή απλα μέσα από το παράδειγμα του περιβάλλοντός μας) είναι αυτό το «Σ’αγαπάει με τον τρόπο του». Αυτή η φράση σημαίνει ότι οι γυναίκες μαθαίνουν από νωρίς να αμφισβητούν το ένστικτό τους, να παραμερίζουν τις δικές τους συναισθηματικές ανάγκες και να αποδέχονται πως η αγάπη είναι κάτι που μπορεί να πονάει, να πληγώνει ή γενικά να μην σε καλύπτει συναισθηματικά αλλά είναι εκεί, θα πρέπει να το αποδεχτείς όπως την ύπαρξη του Θεού, χωρίς αποδείξεις και αξιώσεις. Γιατί το «Σ’αγαπάει με τον τρόπο του» σημαίνει ότι αρκεί ο άλλος να σου λέει ότι σε αγαπάει. Ή, ακόμα χειρότερα, ότι δεν χρειάζεται καν να στο λέει γιατί το «σ’αγαπάει με τον τρόπο του» περιλαμβάνει έναν τρόπο που μπορεί να είναι σιωπηρός, ψυχρός, απόμακρος, αποστασιοποιημένος ή ακόμα και βίαιος καθώς οι άντρες υποτίθεται δυσκολεύονται με την εκδήλωση των συναισθημάτων οπότε θα πρέπει να πιανόμαστε από κάθε μικρή χειρονομία στην οποία κινδυνεύουμε κάθε φορά να προβάλλουμε τις δικές μας επιθυμίες και τα δικά μας συναισθήματα.

Δεν εννοώ φυσικά ότι υπάρχει ένας και μόνο «σωστός» τρόπος να αγαπάς και να το εκδηλώνεις. Το «σ’αγαπάει με τον τρόπο του όμως» αναπαράγει ένα συγκεκριμένο είδος έμφυλου διαχωρισμού της αγάπης κατασκευάζοντας την πολιτισμικά έτσι ώστε τα φύλα να επιτελούν συγκεκριμένες λειτουργίες εντός των ετεροκανονικών σχέσων. Για την ακρίβεια η γυναίκα αναμένεται να καταβάλει περισσότερη συναισθηματική εργασία, να είναι πάντα πιο εκφραστική, εκδηλωτική, υποστηρικτική, εμψυχωτική, τρυφερή, στοργική, περιποιητική, πιστή, περισσότερη διατεθειμένη να σε ακούσει και εν γένει συναισθηματικά διαθέσιμη. Καθήκον των γυναικών δηλαδή ήταν να αποφροτίζουν τους άντρες συναισθηματικά παρεχοντας συναισθηματική ασφάλεια και ένα καταφύγιο από την ένταση που υποτίθεται σε αντίθεση με τις γυναίκες συσσωρεύουν στην εργασία τους και τη δημόσια σφαίρα.

Υπό αυτή την έννοια το «Σ’αγαπάει με τον τρόπο του» απαλλάσσει παραδοσιακά τους άντρες από οποιαδήποτε υποχρέωση αμοιβαιότητας των παραπάνω ιδιοτήτων και συμπεριφορων οι οποίες θεωρούνται «θηλυκά» χαρακτηριστικά. Ταυτόχρονα συμβάλει στην εγκαθίδρυση συγκεκριμένων σχέσεων εξουσίας. Αρκεί να σκεφτούμε άλλωστε ότι το «σ’αγαπάει με τον τρόπο της» δεν το λέμε σχεδόν ποτέ για γυναίκες. Το λέμε όμως σε παιδιά σε σχέση με τους απόμακρους, ψυχρούς, ανεπαρκείς ή ακόμα και κακοποιητικούς γονείς τους γιατί η γονική αγάπη, όπως και η ανδρική, είναι κατασκευασμένη περισσότερο ως μια σχέση εξουσίας και προστασιας του αδύναμου μέρους και οι υποχρεώσεις των δύο μερών δεν είναι ίδιες.

H αλήθεια βέβαια είναι ότι ναι, μπορεί να «σε αγαπάει με το τρόπο του»: να σε «αγαπάει» ως καβάτζα, ως σεξουαλικό αντικείμενο, ως δωρεάν ψυχολόγο και οικιακή βοηθό, ως αναπαραγωγική μηχανή, ως αυτή που του μεγαλώνει τα παιδια που του προσφερουν κοινωνική καταξίωση και του φτιάχνει ένα ζεστό γεύμα στη θεση του delivery και δυστυχώς ακόμα κι αυτά μας τα πλασάρουν ως βραβείο .

Όπως έχω πει και αλλού: Μια από τις πιο δύσκολες συζητήσεις στον φεμινισμό παραμένει το πώς η γυναικεία υποκειμενικότητα δομείται γύρω από την ανάγκη για αντρική αγάπη και αποδοχή αλλά και πώς έχουμε αφομοιώσει το είδος της αγάπης και της αποδοχής που έχει ορίσει έμφυλα η πατριαρχία.


Η Γυναικεία Μοναξιά ως Πρόβλημα στην Πατριαρχία

«Γιατί υπάρχουν τόσες γυναικες μόνες τους;»
Το κείμενο αυτό επιχειρεί να απαντήσει σε ένα πλαστο ερώτημα που δημιουργεί το ιδιο. Η προβληματοποίηση της γυναικείας μοναξιάς είναι ένα βασικό μέσο πατριαρχικής προπαγάνδας η οποία προσπαθεί να πατρονάρει τις γυναικες και να τις πλαιώσει ως το πρόβλημα στην κρίση των σχέσεων που τάχα παρατηρείται. Στην πραγματικότητα, δεδομένου οτι οι άντρες είναι ίσοι σε αριθμό με τις γυναίκες (μην κάνουμε πάλι αυτή τη συζήτηση και με αναγκάσετε να ποστάρω παλι τα ίδια στατιστικά) για κάθε γυναίκα single αντιστοιχεί και ένας άντρας; Γιατί είναι λοιπόν μόνο οι μόνες γυναίκες που παρουσιάζονται ως το προβλημα?

Το άρθρο επιχειρεί να δώσει μια ταυτολογική εξήγηση: «Και στο ανδρικό στρατόπεδο συμβαίνει αυτό, αλλά δεν το φέρνουν τόσο βαρέως». Καταρχάς οι γυναικες μπορούν να το φέρουν τόσο βαρέως ακριβώς γιατι η κοινωνική τους επιτυχία και αξία περνάει μέσα από την ανδρική αποδοχή. Μια γυναικα μόνη της στιγματίζεται και θεωρείται αποτυχυμένη, άρα δεν είναι τόσο η μοναξιά το πρόβλημα όσο η ακύρωση που αισθάνεται από το αφήγημα της επιτυχίας. Κατά δεύτερον, εντελώς συμπτωματικά ως απάντηση στον φεμινισμό αναδύθηκε το κίνημα των incels, ανδρών δηλαδή που αυτοπροσδιορίζονται ακριβώς από την αποτυχία τους να βρουν γυναικα. Δεν μου φαίνεται ότι το παιρνουν και τόσο ελαφριά.

Σε κάθε περίπτωση το άρθρο προσπαθεί κουτοπόνηρα να κατηγορήσει τις γυναικες για την μοναξιά που υποτίθεται βιώνουν οι ίδιες επιχειρώντας να τη συνδέσει με την επαγγελματική τους σταδιοδρομία και την ανεξαρτησία που κατέκτησαν. Αν οι γυναίκες όμως άρχισαν να μένουν μόνες τους τη στιγμή που έγιναν πιο αυτόνομες μήπως αυτό είναι περισσότερο επιλογή? Δεν εννοώ οτι οι γυναικες ΕΠΙΛΕΓΟΥΝ να μην έχουν μια επιτυχυμένη και όμορφη σχέση, εννοώ οτι πλέον έχουν την επιλογή να μην είναι σε σχέσεις που δεν τις ικανοποιούν. Και φυσικά τέτοια κείμενα πάντα αποκρύπτουν ότι οι παλιές καλές εποχές που νοσταγλούν και που όλοι ήταν ζευγαρωμένοι αποτελούνταν ως επί το πλείστον από σχέσεις ανάγκης, σχέσεις βεβιασμένες,από σχέσεις κακοποιητικές, από σχέσεις που δεν ήταν υγιείς και φυσικά εκ των πραγμάτων οχι ισότιμες και που συχνά έκαναν την ανάγκη φιλοτιμία. Τώρα οι γυναίκες έχουν απλά την πολυτέλεια να τις απορρίπτουν. Εκτός αν η ψυχολόγος του άρθρου προσπαθεί να μας πει οτι δεν είναι δυνατόν να νιώθεις μοναξιά εντός μιας μη ικανοποιητικής σχέσης.

Το κείμενο προσπαθεί να μας πείσει με ένα παράδειγμα «Η κολλητή μου για παράδειγμα δουλεύει μέχρι το βράδυ και γυρίζει κατάκοπη. Δεν έχει κουράγιο για τίποτα. Απλά κοιμάται. Κι ο φίλος της παραπονιέται. Γιατί δεν φροντίζει για τη σχέση τους. Εκείνη πιστεύει ότι καταβάλλει υπεράνθρωπη προσπάθεια. Κι όμως, αν το δεις αντικειμενικά δεν προσπαθεί. Έχει αφιερωθεί στη δουλειά της» Η σχέση με λίγα λόγια υποφέρει επειδή η γυναικα έχει αφιερωθεί στην δουλειά της -και γι αυτό φταίει η ίδια, όχι πχ ο καπιταλισμός που ίσως την αναγκάζει να αφιερώσει τόση ενέργεια. Περιεργως ποτέ δεν ακούσαμε ότι οι σχέσεις υποφέρουν επειδή οι άντρες αφιερώνονται στην καριέρα τους. Η γυναικα έπρεπε πάντα να περιμένει υπομονετικά να γυρίσει σπίτι ο άντρας για να τον περιβάλλει με φροντίδα και να ευγνωμωνεί την τύχη της που βρήκε άντρα εργατικό και φιλόδοξο. Είναι μόνο η γυναικεία φιλοδοξία και ο γυναικείος δυναμισμός που φέρει εμπόδιο στις σχέσεις. Και ολο αυτό φυσικά παρουσιάζεται έντεχνα ως κάτι για το δικό μας καλό -βρε για να μην νιώθετε μοναξιά σας λέμε να αφήσετε τις καριέρες και να φροντίσετε τον αντρούλη σας, δεν είμαστε τίποτα συντηρητικές.

Το δίλημμα που θέτει το άρθρο είναι επίσης πλαστό. Δεν χρειάζεται να φταίνε ούτε οι άντρες ούτε οι γυναίκες που δεν είναι όλοι οι άνθρωποι ζευγαρωμένοι σαν κάλτσες. Έχουμε εισέλεθει σε μια εποχή που οι κοινωνικές πιέσεις και οι μηχανισμοί υποχρεωτικού ζευγαρώματος έχουν ατονήσει και οι άνθρωποι βρίσκονται μπροστά στο υπαρξιακό άγχος μιας (πιο) ελεύθερης επιλογής -κι αυτό δεν είναι απαραιτητα κακό. Αν όμως η κρίση των σχέσεων συνδέεται με τον γυναικείο δυναμισμό και την γυανικεία καριέρα, δηλαδή πράγματα που ποτέ δεν υποτίθεται ότι αποτελούσαν εμπόδιο στις σχέσεις όταν προερχοταν από άντρες, αυτό ειναι κάτι που σίγουρα θα πρεπει να οδηγήσει κάποιους άντρες στο να κάνουν την αυτοκριτική τους. Μήπως τελικά τους φοβίζει τόσο η γυναικεία αυτονομία που είναι αυτοί που οδηγούνται στην μοναξιά. Μήπως δηλαδή θέλουν είτε σχέση μόνο με τους όρους τους οπως τους είχε συνηθίσει η πατριαρχία είτε καθόλου, αλλά παρολα αυτά συνεχίζουν να διαμαρτύρονται οτι οι γυναικες δεν αναταποκρίνονται στην προσέγγισή τους;

Μπορούμε πάντα βέβαία αντί να συνδέουμε αυτοματα την μοναξιά με τη απουσία ρομαντικής σχέσης να χτίσουμε έναν κόσμο όπου δε θα είνα μόνο αυτή στο επίκεντρο εις βάρος άλλων φιλικών σχέσεων. Αλλά αυτό θα δύσκολο να γίνει όσο η κοινωνικη επιτυχία και ολοκλήρωση τόσο αντρών όσο και (κυρίως) γυναικών ορίζεται βάσει ενός συγκεκριμένου σεναρίου γάμου και «αποκατάστασης

Πώς να κάνετε τον άντρα σας να σας ξαναερωτευτεί

Στη συγκεκριμένη ανάρτηση βέβαια δίνεται βάρος στο ρόλο της γυναίκας ως φροντιστικό υποκείμενο που επιτελεί την απλήρωτη οικιακή και συναισθηματική εργασία. Δίνεται η υπόσχεση πως αυτό είναι το μυστικό για να μας ερωτευτει ένας άντρας χρησιμοποιώντας ως απόδειξη ταυτολογικά ταινίες από μια εποχή που η πατριαρχία ακριβώς αυτό το πρότυπο προωθούσε. Με ταινίες γραμμένες και σκηνοθετημένες από άντρες, το Χόλυγουντ για δεκαετίες προπαγάνδιζε την εικόνα της χαρωπής νοικοκυράς που δημιουργεί το ιδανικό, γαλήνιο σπιτικό για τον άντρα και επιβραβεύεται γι αυτό, σε αντίθεση με την σαγηνευτική ερωμένη που συνήθως απαξιώνεται και τιμωρείται. Βέβαια εδώ που τα λέμε ούτε και οι καλές σύζυγοι του Χολυγουντ ήταν τίποτα απεριποιητες, επιτελούσαν απλά ένα άλλο πρότυπο θηλυκότητας όπου συμμορφώνονταν με τα πατριαρχικά ιδανικά της σεμνότητας παραμένοντας πάντα όμορφες και περιποιημένες με τα πατριαρχικά κριτήρια.

Η φιλολογία του Πώς-να-Κρατήσετε-Έναν-Άντρα πάντα διχαζόταν ανάμεσα στα δύο αντίστοιχα αλληλοαποκλειόμενα πρότυπα που πλασάρει η πατριαρχία: της καλής νοικοκυράς και του σεξουαλικού αντικειμένου. Έτσι μπορεί να επιβεβαιώνεται ο διαχωρισμός των γυναικών σε δύο αλληλοσυγκρουόμενες ομάδες (τις «Κυρίες» και τις «Π@@τάνες») και δεδομένου ότι δεν υπάρχει οριστική απάντηση στο ποιες απο τις δύο τελικά κερδίζουν το βραβείο του Άντρα, οι γυναίκες μπορούν πάντα να κατηγορούνται αυτές για το τέλος μιας σχέσης γιατί κάτι απ’όλα δεν έκαναν καλά. Είτε θα έδωσαν υπερβολική έμφαση στην διαχείριση του σπιτιού και το μεγάλωμα το παιδιών μένοντας αφρόντιστες και ξεχνώντας την σεξουαλικότητά τους είτε έδωσαν υπερβολική έμφαση στην εμφάνισή τους παραμελώντας τα καθήκοντα της νοικοκυράς.

Έπρεπε να έρθει το δεύτερο κύμα φεμινισμού και η κριτική του Feminine Mystique της Betty Friedan όπου ανέδειξε το «πρόβλημα χωρίς όνομα», δηλαδή την μιζέρια και την ματαίωση που βίωναν πολλές γυναικες νιώθοντας παγιδευμένες στο σπίτι χωρίς άλλο ρόλο πέρα από την φροντίδα του άντρα και των παιδιών, για να αρχίσει το πρότυπο αυτο να καταρρέει. Ήταν τότε που άρχισε να αναδεικνύεται η μίζερη πραγματικότητα των γυναικών, οι οποίες εξαρτημένες οικονομικά απο τους άντρες βρίσκονταν στο έλεος των γούστων τους και όφειλαν να προσαρμοζονται στις επιθυμίες τους χωρίς καμία εγγύηση καθώς όσα πουκάμισα και αν σιδέρωναν εκείνοι μπορουσαν πάντα να τις αφήσουν για μία περισσότερο σέξι με πιο φρέσκιες ανταύγιες και πιο μακριά νύχια -οι ερωμένες άλλωστε έχουν πάντα περισσοτερο χρονο στα χέρια τους να αφιερώσουν στην εμφάνισή τους, απαλλαγμένες από τα οικιακά καθήκοντα.

Το πιο σημαντικό βέβαια σε όλη αυτή την φιλολογία περί απελπισμένων γυναικών που θέλουν να κάνουν τους άντρες τους να τις ξαναερωτευτούν είναι οτι αναπαράγει την ιδέα οτι η διατήρηση της σχέσης είναι κάτι που επαφίεται αποκλειστικά στην γυναίκα. Όσες γυναικες κι αν χωρίζουν τους άντρες τους, όση ερωτική απογοήτευση κι αν βιώνουν οι τελευταίοι, ποτέ δεν γράφονται άρθρα που να τους συμβουλεύουν πώς να κρατήσουν μια γυναίκα, πώς να τις κάνουν να τους (ξανα)ερωτευτούν. Αυτό απλα δεν βρίσκεται εντός των ορίων του διανοητού της πατριαρχικής λογική που διαβεβαίώνει τους άντρες πως αν μια γυναικα δεν τους θέλει φταίει εκεινη και σίγουρα οι ίδιοι δεν μπορουν να κάνουν τίποτα για να βελτιώσουν τον εαυτό τους ή τη σχέση γιατί ήδη αποτελούν ένα δώρο προς το φύλο μας για το οποίο εμείς θα πρέπει διαρκώς να ανταγωνιζόμαστε και να αγχωνόμαστε στο πώς να διατηρήσουμε.

Γίνε η Μαύρη Χήρα του Χαλκ που κρύβει μέσα του

Ταυτόχρονα, η αποστολή αυτή πλασάρεται ως απόδειξη της γυναικείας ανιδιοτελούς αγάπης. Η πατριαρχία προσπαθεί να μας θίξει στ φιλότιμο. Αν δε του δώσουμε εμείς αξία τότε ποιος, αναρωτιέται το meme. Ξέρω γώ, μήπως ΟΛΟΚΛΗΡΗ η κοινωνία αποδίδει πάντα μεγαλύτερη αξία στους άντρες και που δίνει προτεραιότητα στα αντρικά αισθήματα και την δικαιολόγησή τους ενώ κατηγορεί τις γυναίκες ως υστερικές και συναισθηματικές στην παραμικρή εκδήλωση συναισθήματος?

Η Βlack Widow που ηρεμεί τον Hulk αλλά και κάθε (πάντα σέξι και όμορφη) γυναίκα στην ποπ κουλτουρα που ηρεμεί το θυμωμένο και βίαιο ανεξέλεγκτο τέρας (πχ King Kong) είναι η απόλυτη μεταφορά για την συναισθηματική εργασία που αναμένεται να καταβάλλουν οι γυναίκες στην πατριαρχία. Oι γυναίκες όχι μόνο ανατρέφονται με την αποστολή να ηρεμούν και να κατευνάζουν τα αντρικά νεύρα αλλά και να θεωρούνται υπόλογες για τις βίαιες πράξεις ενός άντρα γιατί θεωρείται οτι δεν άσκησαν αρκετά επιτυχημένα την θηλυκή τους αυτή «δύναμη». Είτε η βία στραφεί εναντίον των ίδιων των γυναικών είτε εναντίων τρίτων, θα βρεθεί κάπ@ να θεωρήσει υπεύθυνη μία γυναικα -την μάνα του, την σύντροφό του, την αδερφή του- γιατί απλά αυτή έπρεπε να ξέρει πώς να τον κουμαντάρει, να λειτουργήσει ως η ηθική του πυξίδα λες και είναι ένα ανθρώπινο ηρεμηστικό.

Μην γίνεις ένας ακόμα αγώνας γι αυτόν, μας προειδοποιεί το meme, με λίγα λόγια μην γίνεις σπασαρχίδω, μην το πρήζεις, μην είσαι απαιτητική, μην τον ζαλίζεις τον άνθρωπο, μην του κάνεις τη ζωή δύσκολη με τις γυναικείες παραξενιές σου, μην το τσιγκλάς, παραμερισε τις δικές σου συναισθηματικές ανάγκες , γίνε καλόβολη, γεμάτη κατανόηση, κάνε πίσω, χαμογέλα.

Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι για άλλη μια φορά η υπερβολική εστίαση στο αντρικό τραύμα και τις εσωτερικές συγκρούσεις των αντρών πλασάρονται ως δικαιολογία την ίδια ώρα που κανένας δεν προτρέπει τους άντρες να καταλάβουν τις γυναίκες όταν αυτές μετατρέπονται σε έναν βίαιο κτήνος επειδη «περνάνε καταστάσεις» -αυτές δεν έχουν ποτέ την άδεια να γίνουν βίαιες. Οι ‘κρυφοι αγώνες’ που ΟΛΟΙ οι άνθρωποι δίνουμε είναι η πρόχειρη δικαιολογία για κάθε βίαιο ξέσπασμα σε έναν κόσμο που κατά τ’αλλα επικαλείται την υποτιθέμενη συναισθηματική καταπίεση των αντρών γιατί πολύ απλά ο θυμός δεν έχει κατηγοριοποιηθει ως συναίσθημα αλλά μάλλον σαν ένστικτο -και οι άντρες από αυτά έχουν πολλά σύμφωνα με την πατριαρχία.

Ένα Λουλούδι στην Κυρία που Αντέχει την Πατριαρχία

Eδώ είναι ένα παράδειγμα καλοπροαίρετου σεξισμού που συνδυάζεται άψογα με passive-aggressiveness.


Η ευχή για τη μέρα που έτσι κι αλλιώς δεν ήταν ποτέ γιορτή έχει σκοπό να υπενθυμίσει στις γυναίκες τον φυσικό τους ρόλο που είναι να γεννάνε τα παιδιά των αντρών και να τους κανακεύουν με την συναισθηματική εργασία που καταβάλουν τάχα επειδη αυτές είναι εκ φύσεως ευαίσθητες ενώ οι άντρες «χοντρόπετσοι». Οι γυναίκες έτσι εκπαιδεύονται να μην περιμένουν καμία εκδήλωση συναισθημάτων από τους άντρες, να μην έχου κανένα σημάδι για την δική τους αγαπη παρά μόνο κανένα λουλούδι μια στο τόσο, ξέρετε, όπως δεν έχουμε κανένα σημάδι για την ύπαρξη του Θεού αλλά πρέπει να συνεχίσουμε να πιστεύουμε σε αυτόν.


Καλλιεργούνται έτσι οι χαμηλές προσδοκίες και το «με αγαπάει με το δικό του τρόπο, απλά δεν το δείχνει» που μπορεί να ειπωθεί ακόμα και για κακοποιητικές σχέσεις ενώ ταυτόχρονα οι γυναικες οφείλουν να δείχνουν διαρκώς τρυφερότητα και στοργή καλύπτοντας τις ανασφάλειες και τις συναισθηματικές ανάγκες των γύρω τους. Φυσικά όλο αυτό ενισχύεται και από τις ενοχές που καλλιεργούνται ότι τάχα «τους πρήζουμε» και τους «χαλάμε τη ζωή» και άρα αυτοί μας ανέχονται απλά για τα ανταλλάγματα που προσφέρει η υποτιθέμενη γυναικεία μας φύση.


Το οτι το ποστ αυτό έχει χιλιάδες likes είναι δυστυχώς η απόδειξη ότι το διαχρονικό αυτό πατρονάρισμα είναι ο ευκολότερος τρόπος οι ίδιες οι γυναίκες να εσωτερικευσουν τον ρόλο που τους επιβάλλει η πατριαρχία.

Πώς να σας Διαλέξει ο Γιώργος

φωναζει η αλλη στην παραλια

Kι ενώ η πατριαρχία μας λέει ότι είναι στη «φύση» της γυναίκας να περιποιείται τον άντρα, παρουσιάζει ταυτόχρονα τον άντρα που ασχολείται με την γυναίκα και τα παιδιά του ως ήρωα, ως μια εξαιρετική περίπτωση που έρχεται μόνο ως επιβράβευση για την καλή μας συμπεριφορά, ως κάτι που μόνο οι γλυκές και υποτακτικές γυναίκες αξίζουν. Ο άντρας που ειναι περιποιητικός με την γυναίκα του, που συμμετέχει στην ανατροφή των παιδιών του, που κάνει το bare minimum όπως να φουσκώσει ένα στρώμα ή να της φέρει έναν καφέ παρουσιάζεται σχεδόν ως θύμα της σκύλας που το κάνει ό,τι θέλει -που «τον έβαλε στο βρακί της», όπως λέει η λαϊκή φράση χωρίς αντρικό αντίστοιχο. Η γυναίκα που βασανίζει τον άντρα, ο καημένος που τρέχει να προλάβει τις επιθυμίες της και στη μέση η πατριαρχική αντίληψη ότι ο γάμος είναι καταπιεστικός για τους άντρες αλλά και κάτι στο οποίο εμείς μπορούμε να ελπίζουμε αν είμαστε καλά κορίτσια. Πώς να μην καταλήγουμε μετά σε όλες αυτές τις pick-me που πιστεύουν ότι αν δείξουν αρκετή υποταγή και καλό χαρακτήρα θα ανταμειφθούν κι αυτές με έναν παιδί σαν τον Γιώργο?

Πώς να Είστε Ερωτεύσιμες στην Πατριαρχία

συμβουλη 2
Πατριαρχία: Να είστε φυσικές. Όχι όχι, να ασχολείστε εμμονικά με την εμφάνισή σας. Να είστε ταπεινές, όχι τίποτα ναρκισσίστριες που το μονο που έχουν να προσφέρουν είναι η εμφάνισή τους. Αλλά να μην παραμελείτε την εμφάνισή σας γιατί αυτό ειναι το πιο σημαντικό πράγμα που βλέπει ένας άντρας σε εσάς. Να έχετε όνειρα και φιλοδοξίες, να είστε μαχήτριες, όχι τίποτε κενές γκόμενες. Αλλά πάνω από όλα όμορφες, ΟΜΟΡΦΕΣ μαχήτριες με φιλοδοξίες και όνειρα, τι να σας κάνουμε αν είστε άσχημες? Να μην είστε ψωνάρες που σκάνε με τη βλεφαρίδα κάγκελο και το 12ποντο αλλά ούτε και τίποτα κακομοίρες που τολμάνε να νιώθουν άνετα στο ίδιο τους το σπίτι, κυκλοφορώντας με πυτζάμες και μακό. Να μας εμπιστεύεστε με τα μάτια κλειστά αλλά να μη μας εμπιστεύεστε τόσο που να νομίζετε οτι θα συνεχίζουμε να είμαστε ερωτευμένοι μαζί σας ακόμα και αν πάρετε κανένα κιλό ή έχετε το θράσος να φορέστε παντόφλες.
 
Ακούστε τώρα τη πιο σημαντική συμβουλή που έχετε διαβάσει από μένα: εγκαταλείψτε την ιδέα οτι μπορείτε να δίνετε συμβουλές στις γυναίκες για το πως θα παραμείνετε ερωτευμένοι μαζί τους την ίδια ώρα που θεωρείτε δεδομένο ότι αυτές θα μείνουν ερωτευμένες μαζί σας ο,τι και να κάνετε. Σταματήστε να θεωρείτε τις γυναίκες σιγουρες γιατι θα καταλήξετε σαν ολους αυτούς που κλαίνε με μαύρο δάκρυ ανίκανοι να ερμηνεύσουν τον χωρισμό, γιατί θεωρούσαν ότι η σχέση εξαρτάται από το πόσο αυτοί θέλουν να τη κρατήσουν. Και προπάντων, ξεχάστε για πάντα οτι ο έρωτάς σας είναι ένα δώρο για το οποίο θα πρέπει να νιώθουμε ευγωμοσύνη, μια τιμή που μας κάνετε ακόμα και αν αναμένετε να στριμωχτούμε στο πατριραχικό σας ιδανικό περί θηλυκότητας. Όσοι άντρες ανεβάζουν τέτοιες πίπες δεν αξίζουν όχι τον έρωτα και την αγάπη μας αλλά ούτε καν μια απάντηση στα «γειά σου όμορφη» που απελπισμένα στέλνουν σε όλα τα social media. Συνέλθετε, get yourselves together και σταματήστε να έχετε την ψευδαίσθηση οτι ακούγεστε σοφοί ή ψαγμένοι επειδή ανακυκλώνεται ακριβώς τα ίδια αντικρουόμενα πατριαρχικά κλισέ που ακούμε εδώ και δεκαετίες. Καλλιεργείστε λίγο τη δική σας προσωπικότητα και επίσης μάθετε και να το βουλώνετε που και που -ειναι πολύ σεξι προσόν σε έναν άντρα.